تماس با مرکز مشاوره و خدمات روانشناسی شاداب
تلفن پنج رقمی 33848-086
اراک، خیابان امام خمینی، روبروی پاساژ استیل

اوتیسم | علت؛ نشانه ها، تشخيص و درمان آن

اوتيسم (اتيسم) چيست؟

میزان شیوع اوتیسم

علت اوتیسم چیست؟

علایم اتیسم چیست؟

تشخیص اوتیسم (اتیسم)

درمان اوتیسم (اتیسم)

در اين مقاله با کليه تعريف هاي بالاي آشنا خواهيد شد

تشخيص و درمان اوتيسم اتيسم

اوتيسم (اتيسم) چيست؟

اوتیسم (Autism Spectrum Disorder)  یک اختلال عصبی- رشدی است. از کلمه ” در خود ماندگی” نیز برای این اختلال استفاده می شود. کلمه یونانی (Auto) به معنی «خود» به درخودماندگی مبتلایان به اوتیسم اشاره دارد. این اختلال معمولا در سه سال ابتدایی زندگی بروز میکند که باعث ایجاد نقص در ارتباط و تعاملات اجتماعی، بروز حرکات تکراری، یا الگو های رفتاری محدود میگردد. اختلال اتیسم بر روی درک مبتلایان از اطراف، ارتباطات و تعاملاتشان اثر می گذارد بدلیل تنوع و درجه بندی اختلال  اوتیسم ، معمولا از عبارت “طیف اختلال اوتیسم” استفاده می گردد است که شامل طیف گسترده‌ای از اختلالات اتیسم، آسپرگر، اختلال دوران رشد، از هم پاشیدگی دوران کودکی “آسپرگر”، “اختلال از هم پاشیدگی دوران کودکی  در زیرمجموعه اوتیسم است. هستند . عبارت کودکان اوتیستیک اصطلاحاً غیر‌کلامی است. در یک سر طیف بیماری اوتیسم، ضریب هوشی زیر 40 و در سر دیگر آن افراد بسیار نابغه با توانایی‌های هوشی بالا هستند، گرچه دارای نقص در مهارت های ارتباطی و تعاملات اجتماعی می‌باشند. روز آگاهی جهانی اوتیسم روز دوم آوریل هر سال است.

میزان شیوع اوتیسم Prevalence of ASD

میزان شیوع اوتیسم در پسران بیشتر از دختران و نسبت آن به میزان 4 در پسران و 1 در دختران می باشد. شیوع اوتیسم در پسران، 1 در 42 و در دختران 1 در 189 می‌باشد .در دهه‌ی 1970، شیوع اوتیسم در کشور آمریکا معادل 3-1 در هر ده هزار تولد و در اوایل قرن 21 شیوع اوتیسم به 1 در 150 گزارش شده است. میزان شیوع ASD در در سال 1990 معادل 5-4 در هر هزار نفر، در سال 2007 معادل 1 در 150 نفر، در سال 2009 معادل 1 در 91 نفر و در سال 2013 معادل 1 در 50 نفر گزارش شده است. میزان شیوع در ایران، نیز از  یک به ۱۵۰ بین کودکان گزارش شده است.

علت اوتیسم چیست؟

تا کنون علت قطعی و دقیق اوتیسم شناخته نشده است. امروزه با تحقیقات انجام شده چندین عامل عمده دخیل در اوتیسم شناسایی شده است که هر کدام به تنهایی یا به صورت ترکیبی می‌تواند در وقوع اوتیسم موثر باشد البته کلیه موارد نیاز به مطالعه و بررسی بیشتر می باشند. برخی عوامل به شرح زیر می باشد :

  • ژنتیک
  • عوامل و مسائل محیطی که میتواند شامل در معرض بودن سموم و آلاینده ای هوایی و یا عفونت های ویروسی و شرایط بارداری باشد.
  • سایر عوامل از جمله جنس، سابقه خانوادگی، سایر اختلالات
  • زایمان زودرس ( پیش از 26 هفته) و تولد نوزاد کم وزن

با تمام توضیحات فوق باز هم نمی توان با قاطعیت عنوان نمود که چه چیزی عامل اختلال اوتیسم است.

علائم اوتيسم

علایم اتیسم چیست؟

علائم اوتیسم را میتوان به دو دسته کلی و اصلی تقسیم نمود:

  • تعاملات اجتماعی محدود و مشکلات ارتباطی
  • الگوهای محدود یا تکراری در رفتار

منظور از تعاملات اجتماعی محدود و مشکلاتی ارتباطی وجود موارد زیر می باشد:

  • عدم برقراری ارتباطات غیر کلامی مانند عدم برقرای ارتباط چشمی، عدم حفظ رابزه و خواندن زبان بدن
  • عدم به اشتراک گذاری احساسات و علائق
  • عدم حفظ ادامه مکالمه و نگه داشتن مکالمه ادامه دار

منظور از الگوی محدود و با تکراری در رفتار وجود موارد زیر می باشد :

  • حرکات تکراری یا الگوهای کلامی تکراری
  • پیروی و پایبندی سخت گیرانه از روال های روزمره یا رفتارهای خاص
  • افزایش یا کاهش حساسیت به بعضی از اطلاعات حسی ، مانند واکنش منفی به یک صدا
  • علاقه ها یا کارهای ثابت

 برای دریافت تشخیص ASD، فرد باید هر سه نشانه را در دسته اول و حداقل دو نشانه را در دسته دوم نشان دهد.

سایر علائم عمومی اوتیسم چیست؟

  • از دست دادن توانایی درست صحبت کردن، من من کردن و از دست دادن مهارت‌های اجتماعی
  • پرهیز از تماس چشمی
  • ترجیح مداوم بر تنها بودن
  • مشکل در درک احساسات دیگران
  • تاخیر در پیشرفت‌های زبانی
  • تکرار مداوم کلمات و عبارات
  • مقاومت در برابر تغییرات کوچک در محیط و روتین‌های زندگی
  • علایق محدود
  • رفتار‌های تکراری ، تاب خوردن، چرخیدن، بال‌بال زدن
  • واکنش‌های غیر معمول و شدید به صدا، بو، طعم، بافت، نور و یا رنگ که در خردسالی شروع می‌شود ( هرچند ممکن است تشخیص داده نشود(
  • اصرار ورزیدن زیاد
  • در امور زندگی روزمره دچار مشکل و اختلال می‌شوند.

همچنین بسیار از افراد مبتلا به اوتیسم دارای مشکلات حسی هستند  که شامل حساسیت بیش از حد یا حساسیت بسیار کم نسبت به صدا، نور و لمس و مزه و سایر محرک‌ها می‌باشد.

تشخیص اوتیسم (اتیسم)

تشخیص اختلال اوتیسم وابستگی کاملی به شناخت خصوصیات آن در سنین مختلف دارد. مراحل تشخیص معمولا توسط تیمی از روانشناسان کودک، کاردرمانگر، گفتار درمانگر و روانپزشک انجام می شود. تاکنون هیچ ازمایش پزشکی مانند ازمایش خون و یا تصویربرداری و…برای تشخیص قطعی اختلال اوتیسم پیدا نشده است. البته برخی آزمایشات پزشکی در این زمینه طراحی و انجام شده است که بطور قطعی هنوز مورد تایید و اجرایی نشده است. سن تشخیص اوتیسم و علائم اولیه آن بسیار متفاوت اند. برخی از نوزادان در ماه‌های اولیه و در دیگران از اواخر ۲ تا ۳ سالگی علائم بروز پیدا می‌کند. همه کودکان اوتیسم همه علائم را با هم نشان نمی‌دهند. به همین دلیل ارزیابی قبل از درمان بسیار مهم است. در ادامه به این سوال پاسخ می‌دهیم که مراحل سنی تشخیص اوتیسم چیست؟

در ۶ ماهگی:

  • لبخند بزرگ یا سایر رفتارهای صمیمی و جذاب کودکانه یا دیده نمی‌شود یا کم‌تر دیده می‌شود
  • تماس چشمی محدود یا فاقد تماس چشمی

در ۹ ماهگی:

  • علائم مشابه ۶ ماهگی است، بروز احساسات در صورت و لبخند کم‌تر یا اصلا دیده نمی‌شود.

در ۱۲ ماهگی:

  • میزان پایین یا عدم زمزمه کردن کودک
  • میزان پایین حرکاتی مانند اشاره کردن، نشان دادن، گرفتن اشیا یا تکان دادن دست
  • پاسخ کم یا عدم پاسخ به صدا زدن اسم

در ۱۶ ماهگی:

  • کلمات محدود یا فاقد توانایی حرف زدن

در ۲۴ ماهگی:

  • کلمات معنا دار بسیار کم، فاقد توانایی گفتن عبارت دو یا چند کلمه‌ای

اهمیت تشخیص در سنین پایین بسیار زیاد است و به همین دلیل نشانه‌هایی برای شناسایی در سنین مختلف کودک بیان شد. در صورتی که ممکن است در هر سنی فرد به اوتیسم مشکوک باشد و در سنین بالا نیز مبتلا به اوتیسم تشخیص داده شود.

بطور کلی تشخیص اوتیسم در دو مرحله صورت می گیرد:

 

الف) غربالگری فرایند رشد

غربالگری فرایند رشد یک بررسی کوتاه مدت است که مشخص می کند ایا کودک مهارتهای اساسی را در زمان مشخص به دست آورده است و یا اینکه دچار تاخیر درانها است. . آکادمی اطفال آمریکا (AAP) توصیه می‌کند که همه کودکان در سن ۱۸ و ۲۴ ماهگی تحت غربالگری ASD قرار گیرند. غربالگری می‌تواند به شناسایی زودهنگام کودکانی که دارای ASD هستند کمک کند. در این فرایند ارزیاب از والدین سوالاتی را می پرسد و در مواقعی نیز با بازی با کودک مهارتهای او و سطح یادگیری او را مورد بررسی قرار می دهد وهمینطور  کلام،رفتار و حرکت او را مورد سنجش قرار می دهد. این فرایند در کشور ما اکنون توسط پایگاههای بهداشت و پایگاه های دائم تشخیص اختلال اوتیسم تحت نظارت سازمان بهزیستی صورت می پذیرد .معمولا چک لیستی وجود دارد که توسط والدین پر می‌شود و سپس متخصص کودکان می‌توانند با استفاده از پاسخ‌های کودک، اختلال را تشخیص دهنداین کودکان ممکن است از تشخیص و مداخله به موقع بهره‌مند شوند. چک لیست اصلاح شده برای اوتیسم در کودکان نوپا (M-CHAT) یک ابزار غربالگری رایج است که توسط بسیاری از مطب‌های کودکان مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این نظرسنجی ۲۳ سوال توسط والدین پر می‌شود و سپس متخصصان اطفال می توانند از پاسخ های ارائه شده برای شناسایی کودکانی که ممکن است در معرض خطر ASD باشند استفاده کنند. این تست در ایران نیز از سال ۹۵ در مهد کودک‌ها شروع به انجام شد.در سن 9 ماهگی غربال بایستی برای کودکانی که زودرس یا کم وزن هستند و یا خواهر با برادر دارای اوتیسم دارند و یا وقفه ای در فرایند رشد انها به وجود امده الزاما صورت پذیرد.

مهم است که توجه داشته باشید که غربالگری یک تشخیص نیست. کودکانی که از نظر ASD مثبت تشخیص داده می‌شوند، لزوما این اختلال را ندارند. علاوه بر این، گاهی اوقات کودکی مبتلا به اوتیسم است ولی غربالگری آن را تشخیص نمی‌دهد.

ب) ارزیابی جامع تشخیص اوتیسم

این بررسی شامل ارزیابی دقیق کودک و مصاحبه با والدین است و میتواند شامل ارزیابی شنوایی،بینایی،حسی،و حتی ازمایشات ژنتیک گردد.در این مرحله میتوان از تست های استاندارد تشخیص اوتیسم شامل ADI-R و ADOS-G و گارس 3(GARS) استفاده نمود.

درمان اوتيسم در اراک

معیارهای اختلال طیف اوتیسم بر اساس نظام تشخیصی DSM 5

بر اساس DSM-4تفکیک اختلال اتیسم،سندرم آسپرگر،اختلال رشد و اختلال تجزیه ی کودکی از یکدیگر بسیارمشکل است.در بعضی موارد متخصصان،درصورت دسترس داشتن به گذشته فردآسان تر می توانستند این اختلالات را از هم تفکیک کنند،اما دسترس یافتن به گذشته وسابقه ی افراد می توانست دشوار باشد.به دلیل این مغایرت ،درDSM-5 به طور کلی اختلالات سابق (یعنی اختلال اتیسم،سندرم آسپرگر ،اختلال تجزیه ی کودکی) را حذف کرده وآن ها را زیر چتر اختلال طیف اتیسم درآورده است.
بنابراین بر اساس ویراست جدید، یک فرد می تواند بر اساس شدت علائم تشخیصی برچسب اختلالات طیف اتیسم را در سه سطح ۱ ( به کمک نیاز دارد)، سطح ۲ ( به کمک قابل ملاحظه نیاز دارد)، سطح ۳ (به کمک خیلی زیاد نیاز دارد)، دریافت کند.

در DSM-IV ملاکهای تشخیصی اتیسم اوتیسم بر سه محتوا پایه ریزی شده بودند:

  • وجود اختلال شديد در تعاملات اجتماعي دو طرفه
  • وجود نقایص شديد در ارتباط کلامی و غير کلامی فرد با علائم رفتاري مانند تاخير در كسب زبان يا فقدان گفتار يا نبود بازي خود انگيخته.
  • وجود رفتارهايي كه به طور مشخص، منحصر و محدود به فعاليتها و تمايلات تكراري است.

 این ساختار مورد انتقاد از طرف پژوهشگران و متخصصان بود و همین مساله موجب  بازنگری در ملاکهای تشخیصی و ساختاري و پایه ای برای DSM-5 گردید. ملاکهای تشخیصی درDSM-5 تنها شامل 2 زمینه است: نخست، حوزه تعامل و ارتباط اجتماعی.دوم، علایق و فعالیتهای تکراری و محدود.

سطوح شدت اختلال طیف اتیسم 

یک فرد می تواند بر اساس شدت علائم تشخیصی برچسب اختلالات طیف اتیسم را در سه سطح ۱ ( به کمک نیاز دارد)، سطح ۲ ( به کمک قابل ملاحظه نیاز دارد)، سطح ۳ (به کمک خیلی زیاد نیاز دارد)، دریافت کند

 

اختلال طیف اوتیسم سطح یک

افراد مبتلا به اختلال طیف اوتیسم سطح یک که به آن اوتیسم خفیف نیز گفته می شود مهارتهای ارتباطی وتعاملی قابل توجهی با دیگران دارند.این کودکان می توانند گفتگو کنند اما در باقی ماندن و ادامه دادن شوخی ها یا استعاره ها دچار مشکلاتی اند. در این سطح این کودکان می توانند دوستیابی کنند و برای خود دوستانی داشته باشند. بر اساس dsm5 افرادی که در این سطح تشخیص داده می شوند و برچسب سطح یک را دریافت می کنند نیاز به حمایت دارند.

علائم اختلال طیف اوتیسم سطح یک

  • علاقه کم به تعامل یا فعالیتهای اجتماعی.
  • در شروع تعاملات اجتماعی مانند صحبت کردن دچار دشواری هایی هستند.
  • به طور معمول این کودکان می توانند با دیگران تعامل برقرار کنند اما در حفظ و ادامه یک مکالمه عادی دچار مشکل می گردند و نیاز به تلاش دارند و یا به عبارت دیگر فرد مبتلا در سطح یک به طور کامل می تواند با جمله صحبت کند اما تلاشهای او برای ادامه دادن یک مکالمه ناموفق است.این گفتار در برخی مواقع به صورت رباتیک مشاهده می گردد.
  • نشانه های بارزی از مشکلات در برقرای ارتباط وجود دارد.
  • وجود مشکلاتی در سازگاری با تغییرات در رفتار و یا زندگی روزمره.
  • مشکل در برنامه ریزی و سازمان دهی که به تئوری همدلی و سیتسم سازی در مبتلایان به اوتیسم مشهور است.
  •  برقراری تماس چشمی محدود.برای فهمیدن دیگر علائم اختلال اوتیسم پیشنهاد می کنیم

 

اختلال طیف اوتیسم سطح 2

افراد مبتلا به اختلال طیف اوتیسم سطح 2 یا اوتیسم متوسط نیاز به پشتیبانی قابل توجهی دارند. علائم مرتبط با این سطح شامل فقدان شدید مهارتهای ارتباطی کلامی و غیر کلامی است که تقریبا در تمام امور روزمره این افراد تاثیر گذار است و روند زندگی را برای آنان دشوار تر می سازد.

علائم اختلال طیف اوتیسم سطح 2

  • وجود مشکلات در تقابل با تغییر روال امور روزمره و محیط.
  • عدم مهارت قابل توجه در ارتباط کلامی و غیر کلامی. تاخیر در رشد کلامی را می توان با تاخیر در گفتار در مراحل رشد به وضوح مشاهده نمود.
  • مشکلات رفتاری به حدی قابل مشاهده است که گاه به گاه برای همراهان قابل مشاهده است.
  • پاسخ و واکنش غیرمعمول یا تعدیل یافته به نشانه های اجتماعی ،ارتباطات یا تعاملات. در این کودکان آسیبهای اجتماعی با وجود پشتیبانی همچنان وجود دارد.
  • مشکل عدیده در سازگاری با تغییر.
  • ارتباط برقرار نمودن با استفاده از جملات و عبارات خیلی خیلی ساده.
  • علایق خاص و محدود.

اختلال طیف اوتیسم سطح 3

 

این شدید ترین سطح اختلال طیف اوتیسم است و به همین خاطر به آن اوتیسم شدید نیز گفته می گردد. بر اساس dsm5 افراد مبتلا در این سطح نیاز به پشتیبانی اساسی و فراوان در تمام امور روزمره در زندگی خود دارند.علاوه بر عدم وجود مهارتهای ارتباطی شدید در مبتلایان به اختلال طیف اوتیسم سطح 3 رفتارهای تکراری و محدود نیز در این افراد نمایان است.رفتار های تکراری به رفتار ها،فعالیتها یا گفتار هایی اشاره دارد که بارها و بارها تکرار می گردند.و رفتار های محدود کننده رفتار هایی هستند که فرد را از دنیای اطرف خود دور می کند و می تواند شامل عدم سازگاری با تغییر و محدودیت در علایق باشد.

علائم اختلال طیف اوتیسم سطح 3

  • فقدان مهارتهای ارتباطی و کلامی و غیر کلامی به صورت کاملا بارز.
  • تمایل بسیار کم به مشارکتهای اجتماعی و تعامل با دیگران.
  • مشکل در تغییر دادن رفتار ها.
  • دشواری فراوان در تقابل با تغییرات غیر منتظره در امور روز مره یا در محیط پیرامون.
  • بهم ریختگی یا مشکلات شدید در مقابل تغییر دادن توجه و تمرکزبر موردی خاص.
  • کودک در سطح 3 برای ارتباط کلامی از تک کلمه ها استفاده می کند.

درمان اوتيسم ( اتيسم)

تاکنون هیچ درمان قطعی برای اوتیسم يافت نشده است، اما روش‌های درمانی کنترلی و سایر موارد درمانی می‌توانند به افراد کمک کنند تا احساس بهتری داشته باشند یا علائم خود را کاهش دهند. کارآمدترین روش درمانی، توانبخشی است.

درمان ها و روش ها در سطح مختلف اوتيسم با يکديگر متفاوت مي باشند اما بطور کلي این روش‌ها به دو دسته روش‌های توان‌بخشی و روش‌های جایگزین یا دارویی تقسیم بندی می‌شوند. که در ادامه به هریک از آن‌ها می‌پردازیم:

درمان‌های توان بخشی اوتیسم:

  • تحلیل رفتار کاربردی ABA
  • بازي درماني
  • ESDM
  • گفتاردرمانی
  • فلورتایم
  • کاردردمانی
  • PRT
  • RDI
  • نوروفیدبک
  • هیدروتراپی
  • TEACCH

داروهایی که در حال حاضر برای افراد اوتیستیک کاربرد دارند به شرح زير مي باشد

داروها

اثرات و شواهد

Arbaclofen: آگونیست رسپتور گابا

بهبود رفتار اجتماعی، کاهش زودرنجی/ negative trial

:Buspirone آگونیست نسبی رسپتور سروتونین

بهبود رفتارهای تکراری و کلیشه‌ای/ Clinical trial در بچه‌های اوتیستیک 6-2 ساله

:Bumetanideدیورتیک لوپ هنله

clinical trial در بیماران اوتیستیک و مدل‌های حیوانی ASD

:Curcumin فنول طبیعی استخراج شده از زردچوبه

موثر در مدل‌های حیوانی، ولی نیاز به بررسی در بیماران اوتیستیک

:Donepezil مهارکننده‌ی استیل‌کولین‌استراز

بهبود رفتارها و خواب REM در چندین بیمار اوتیستیک

:Folinic acid مکمل اسیدفولیک جهت نواقص لوله‌ی عصبی

گزارشاتی از بهبود علایم اوتیسم

:Galantamine مهارکننده‌ی استیل‌کولین‌استراز

درمان همراه با risperidone در کودکان 12-4 سال، کاهش زودرنجی و بی‌حالی

:IGF-1 فاکتور کلیدی در تکامل طبیعی CNS

کارایی بالقوه در چندین مطالعه‌ی بالینی

:Luteolin فلاونوئید با خاصیت آنتی‌اکسیدانی و ضدالتهابی

اثرات مثبت بر روی افراد، کاهش IL-6 و TNF

:Memantine آنتاگونیست رسپتور گلوتاماتی NMDA

اثرات متنوع بر علایم اوتیسم

:N-acetylcysteine موکولیتیک، آنتی‌اکسیدان

کارایی موثر در اوتیسم و دیگر اختلالات عصبی‌روانی

:Oxytocin نوروپپتید

بهبود شناخت اجتماعی و خیره شدن در چندین آزمایش

:Propranolol آنتاگونیست رسپتور بتا آدرنرژیک

ضداضطراب و بهبود رفتارهای متقابل

:Rivastigmine مهارکننده‌ی استیل‌کولین‌استراز

تقویت کلام و رفتارهای اوتیستیک

:Sulforaphane عصاره‌ی جوانه‌ی بروکلی

اثرات سودمند در یک مطالعه‌ی single placebo-controlled

Tetrahydrobiopterin: کوفاکتور نوروترانسمیترهای مونوآمینی (BH3)

کاهش علایم اصلی اوتیسم

هیچ روش درمانی برای اوتیسم وجود ندارد ، اما به اعتقاد کارشناسان روانشناسی و متخصصان روانپزشکی روش های درمانی و سایر ملاحظات درمانی می توانند به افراد کمک کنند که حس بهتری داشته باشند یا به کاهش علائم آن ها کمک کنند.

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *